San Michele



Het is toch wel vreemd dat in het land van de Heiligen, het land waarin de naamdag bijna belangrijker is dan de verjaardag, het feest van San Michele op 29 september niet gevierd wordt.
In Italië dragen alle kinderen dezelfde namen: Francesco, Silvia, Matteo, Alessandra, Andrea, Nico, Martina, Giovanni... generaties lang geen greintje fantasie, maar dat hoeft ook niet, want het zijn de heiligen waarnaar de kinderen worden vernoemd. De in Nederland in gang zijn de mode van: hoe origineler de naam, hoe interessanter, is hier ver te zoeken. Zo hoor ik dat de kinderen van vrienden en bekenden in mijn geboorteland tegenwoordig Lente, Zonne en Sterre heten.
Lorenzo, onze oudste zoon, dankt zijn naam ook aan Italiaanse tradities, maar het verhaal dat tot zijn naamkeuze bijdroeg is toch wel bijzonder: op de avond van 10 Augustus, de dag van de Heilige Lorenzo en twintig dagen voordat ons kind geboren werd, zaten wij bij de Fonti di San Felice in Volterra (een Middeleeuwse wasplaats) waar, om de "nacht van de vallende sterren" te vieren een licht- en waterspel werd opgevoerd. Het was een warme en heldere zomeravond en we zaten daar met vele toeschouwers in de openlucht op de trappen en muurtjes die de locatie omgeven. Mijn buik was groot en dik en natuurlijk waren mijn gedachten bij de naderende gebeurtenis. En terwijl ik naar de sterrenhemel keek dacht ik: "als ik vanavond een vallende ster zie en ons kind is een jongetje, dan heet hij Lorenzo." Zo geschiedde.
Cosimo, onze tweede zoon, dankt zijn naam niet aan een bijzonder verhaal. Het is een niet veel voorkomende oude naam die ik enkele maanden voor zijn geboorte hoorde en die we bijzonder en heel mooi vonden. Later vernam ik dat Cosimo, net als Lorenzo, namen uit het geslacht van de beruchte familie De Medici zijn en toen hadden we dus twee De Medici in de het gezin.
Opeens moet ik denken aan een moment tijdens de zomer drie jaar geleden, toen ik geheel onverwacht op de Piazza dei Priori "opgescheept" werd met acteur/schrijver/regisseur Dario Fo. Het was de namiddag voor zijn optreden ’s avonds in Volterra en de beroemdheid was zijn bretels thuis vergeten. Iemand van de organisatie van het in gang zijnde theaterfestival, zag mij met Lorenzo en Cosimo het plein oversteken en omdat we elkaar in Volterra allemaal kennen, werd me gevraagd de Nobelprijswinnaar voor de literatuur naar een winkel te begeleiden om bretels te kopen. Enfin, om een lang verhaal kort te maken: de bretels vonden we niet, maar al gauw zaten we met z’n vieren in een barretje koffie te drinken en kreeg ik – en daar wilde ik naar toe – een gigantische preek over de namen die ik gekozen had voor m’n jongens! De hele geschiedenis werd erbij gehaald, alle ellende die die Florentijnse schavuiten hadden aangericht, hij kon er niet over uit!

De Heiligen mogen dan belangrijk zijn in Italië, maar zoals ik in het begin al zei: een feest als San Michele wordt niet gevierd. Nu realiseer ik me wel dat het niet voor iedereen duidelijk is om welk het feest het in dit geval gaat omdat bijna niemand het viert. San Michele is het feest van de Engel Michael die ooit, in een waarschijnlijk uit de Middeleeuwen stammend verhaal, een dappere ridder de kracht en moed gaf om een gruwelijke draak te verslaan. Die draak teisterde al eeuwen een stadje – in mijn fantasie zie ik een soort Volterra voor me – door elk jaar uit de heuvels te voorschijn te komen en een "schone maagd" te verorberen. De bange inwoners van het stadje zagen met angst en beven uit naar dat moment, dat zich aankondigde met een zwart en donker wordende hemel.
Toen wilde het noodlot dat de koningsdochter als prooi werd uitgekozen voor de nimmer verzadigde draak en terwijl zij afdaalde naar de omliggende heuvels, staarde het wenende volk haar na over de stadswallen.
Op het moment dat de draak wilde toeslaan, verscheen daar een ridder te paard die, geholpen door de Engel Michael, in staat was het ondier te verslaan waarmee de tragedie van het stadje ten einde liep.
Dit soort verhalen krijgen in een omgeving als waarin wij hier wonen een andere dimensie. Je ziet het bijna voor je. Toch is het verhaal onbekend en als je er met kinderen iets mee wil doen moet je daarvoor zelf een invulling vinden... de er doorheen schemerende boodschap van de draken die we in ons leven moeten verslaan is meer voor onszelf.
Michael. Eind september, oogsttijd. Een oogstfeest. We zullen ’s avonds een speciale oogstmaaltijd klaarmaken en ik licht de kinderen erover in. Ik vertel hen net als andere jaren het verhaal over Michael en de draak en herinner me hoe we vorig jaar het Michaelspel speelden met Rachel, onze Nederlandse hulp. We waren in de olijfgaard bij ons huis en speelden het spel tot we er de slappe lach van kregen. De ene keer was Lorenzo de draak, Cosimo de prinses, Rachel de ridder en ik de wenende koning en daarna wisselden we van rol.
Ach, en met een maaltje van groene gnocchi in een saus van pompoen en eekhoorntjesbrood, een lekkere maïskolf om op te knabbelen en een strooibus met fantasie, houden we die oude Heilige op onze manier in leven!

© 2003 Inger Oosthoek