Volterrans dagboek


Ferragosto

Heel Italië ligt stil vandaag. Alle winkels zijn dicht, alle fabrieken zijn gesloten en de straten in de steden zijn verlaten en leeg. Dit is het moment dat elke Italiaan vakantie heeft. De zon heeft het land in zijn greep en wordt met recht Sol Leone - zonneleeuw - genoemd.
Half augustus wordt het hoogtepunt van de zomer gevierd - Ferragosto -; in een boek dat ik er op na sla, lees ik dat de alom (in Italië) bekende toedichting van de Madonna aan 15 augustus - de Maria Hemelvaart - niet het oorspronkelijke feestmotief geweest is. Deze is ten tijde van de geboorte van het Christendom toegevoegd aan een profaan feest, namelijk het feest van de landbouw. Half augustus werd er gevierd dat de landbouwcyclus was afgerond en de aarde, door de zon verlamd, wachtte om opnieuw het hele proces te kunnen hervatten.
Dat dit feest op 15 augustus werd gevierd, heeft te maken met keizer Augustus en stamt dus al van voor de jaartelling. Het hoogtepunt van alle in het Oude Rome in gang zijnde feestelijkheid, de - feriae Augusti - nadat de maand augustus naar hem was vernoemd, viel namelijk op die dag.
Oorspronkelijk werd het feest van de God van de landbouw - Conso, ook wel Neptunes genoemd - op 15 september gevierd, maar keizer Augustus verordende dat vanaf die dag ook het feest van de landbouw een festa augustale - augustusfeest - werd.

Zoals iedereen brachten wij vandaag Ferragosto door binnen de muren van ons huis. De dag stond in het teken van koken en vervolgens lang aan tafel zitten. Onze vrienden Jean-Claude en Deepa waren vandaag bij ons en hadden koele witte wijn mee gebracht omdat we vis aten. De ramen aan de zonkant van het huis waren dicht en de luiken gesloten, terwijl aan de andere kant de gordijnen opbolden door de warme bries die door het open raam naar binnen kwam. Veel bijvoeglijke naamwoorden, maar zo voelt die warmte nu eenmaal aan. Na het eten, toen iedereen loom was van de wijn en de volle buik, zaten we nog enige tijd languit op stoelen en banken in de woonkamer en praatten over het weer - wanneer zou de verlossende regen komen -, het toerisme en de Japanse rondleidingen.

Jean-Claude en Deepa, hij Fransman en zij Japanse, wonen nu een aantal jaar in het plaatsje Pomarance dat een half uur rijden van Volterra vandaan ligt. Voordat ze hier kwamen waren zij wereldburgers, woonden overal en nergens, maar zij zeggen nu hun definitieve plek gevonden te hebben. Voor hun levensonderhoud hebben ze twee jaar geleden een site opgezet met informatie over Toscane voor Japanners en sindsdien ontvangen zij haar ex-landgenoten in Toscane en leiden hen rond door de heuvels van het glooiende cipressenlandschap, bezoeken steden en gehuchten met hen en bovenal brengen zij deze Japanners naar plaatsen waar een toerist normaal gesproken niet komt: op de lunch bij een door Jean Claude en Deepa geadopteerde Nonna - oma -, bij een schapenboer om cascio con le pere - kaas met peren, lekkere combinatie! - te eten enz.
Ter illustratie van haar Japanse site, houdt Deepa nu ook al twee jaar een dagboek bij over de gebeurtenissen uit hun Toscaanse leven en toen de witte wijn enigszins was uitgewerkt, zei zij dan ook vlug naar huis te moeten om haar wekelijkse stukje te schrijven!
Toen begon er in mijn hoofd een ideetje op te wellen: waarom schrijf ik ook niet over ons leven op Fraggina in Volterra? En zo begin ik nu dan, op Ferragosto, mijn Volterraans dagboek.

Voor degene die intussen nieuwsgierig is geworden naar die lunch, zal ik vertellen wat we gemaakt hadden: spaghetti alle vongole - venusschelpjes - en salmone con patate arroste e pezzi di pomodoro - zalm met aardappeltjes uit de oven en stukjes tomaat -. Het tweede gerecht, de zogenaamde secondo, is een recept van de visverkoopster uit Volterra en was volkomen nieuw voor mij. Maar het resultaat was goed en we waren eigenlijk allemaal enthousiast, onze kinderen Lorenzo (8) en Cosimo (5) inbegrepen.

Pasta alle vongole maak je zo:
Voor 4 personen heb je ongeveer 600 gr. venusschelpjes nodig die je goed wast.
Terwijl het water voor de spaghetti op het vuur staat (niet te veel zout in het water), maak je snel een saus van verse tomaten. Als eerste hak je een paar teentjes knoflook en peterselie fijn en doet deze battuto in wat olijfolie in een koekenpan. Daarna voeg je de in blokjes gesneden tomaat toe (ongeveer 3 tomaten; de tomatensaus moet niet overheersen in het gerecht) en laat het kort koken/gaar worden. Uiteraard voeg je wat zout en peper toe, maar niet te veel want de schelpjes zijn ook al zout.
Vijf minuten voordat de spaghetti gaar zijn, voeg je de gewassen schelpjes toe aan de warme tomatensaus en je doet er ook een scheut witte wijn bij. De gare spaghetti door de saus scheppen (de schelpjes zijn nu open) en nog wat verse knoflook met peterselie erover strooien. Er hoeft geen parmezaanse kaas over.
Eet het gerecht zo warm mogelijk!

De zalm-secondo heb ik zo bereid: je bedekt een bakblik met in dunne plakjes gesneden aardappel en stukjes tomaat, en voegt er zout, peper en olijfolie aan toe. Bovenop leg je het stuk zalm. De visvrouw had me gezegd dat ik niets hoefde te doen met de zalm, maar achteraf bleek dat het beter was geweest er toch wat zout over te strooien.
In een uur tijd wordt het gerecht in een warme oven gaar. Ik had het geheel in het begin afgedekt met aluminiumfolie, om verbranding van de zalm te voorkomen. Later haal je die folie eraf om de aardappeltjes een mooi kleurtje te geven.

Ik ben benieuwd of iemand het gaat proberen!


© 2003 Inger Oosthoek

foto © 2003 Massimo Gentili


Volterrans dagboek