Volterrans dagboek


Befana

Terwijl overal ter wereld 1 januari echt het einde van de feestelijke decembertijd betekent, kent Italië nog een staartje op de 6e dag van het nieuwe jaar. Elders wordt die dag nog genoemd als Drie Koningen, maar hier is het Epifania, het wereldlijke feest van de Befana, de goede heks die de kinderen cadeautjes brengt. Oorspronkelijk was dit het feest van de geschenken, maar sinds de introductie van de Kerstman doet de Befana echt onder, zij het niet voor de commercie. En dus liggen de winkels nu vol met kant-en-klare kousen volgepropt met snoep en zoetigheid. Ik heb het niet zo op dat dametje, al komt het meer omdat ik na veertien dagen gatenkaas (één dag feest, één dag gewoon) er nu echt genoeg van heb. Ondertussen moet ik bekennen op de dag voor de kerstvakantie samen met de kerstman (mijn Hollandse buurman Matthijs) als Befana te hebben opgetreden op de kleuterschool. Terwijl ik de klerenkast doorzocht op lappen en doeken had ik maar één ding voor ogen: hoe word ik niet herkend door Cosimo. Het resultaat was dan ook inderdaad dat ik onherkenbaar was en zelfs de bekenden op straat niet wisten wie die heks was. We vormden een mooi koppel, de kerstman en ik, allebei Nederlands, wie had het beter kunnen bedenken! Dat alleen al zorgde voor een hoop lol!

Bij het wakker worden hingen hier vanochtend geen kousen bij de haard. De kinderen weten van de afspraak tussen Sinterklaas en de Befana: "of jij of ik", maar toch voelt het als verraad. Gelukkig is het toneelspel van de Nonni altijd verlichtend als we daar aankomen voor de Befana-lunch: dan komt het verhaal van het gemorrel aan de deur, de heks die binnenkwam en naast de brandende kerstboom een mandje achterliet. Daarin vinden de kinderen dan mandarijnen, walnoten en chocola, wat houtskool tegen de ondeugendheid zoals Piet de roe brengt, een nieuwe bezem voor een schone stoep in het pas begonnen jaar....en om het laatste feest uit de rij weg te vegen. Hier zeggen ze: "Epifania, tutte le feste porta via", of te wel: Epifania neemt alle feesten met zich mee.

Om de laatste vakantiedag toch nog te vieren gaan we ’s middags naar Montegemoli, een kleine borgo dat zich twintig minuten rijden van Volterra bevindt. Hier is een aantal jaren geleden de traditie van het kerststalletje ontstaan, hetgeen ieder jaar meer bezoekers trekt. Als je tegen schemering vanaf Saline of Pomarance naar Montegemoli rijdt, "ontmoet" je overal langs de kant van de weg kleine verlichte kerststalletjes, gemaakt door de bewoners van de boerenhuizen die hier langs liggen. De route is niet verlicht door lantarenpalen, dus vallen die kleine lichtpunten des te meer op. Het weggetje slingert ongemerkt naar boven en komt uit in de borgo dat bestaat uit mooi gerestaureerde huisjes waar een man of 30 woont. Na de auto geparkeerd te hebben, lopen wij het hele dorp rond en bekijken de bijna 50 stalletjes die door de bewoners zijn gemaakt in elk hoekje, gaatje en nisje dat Montegemoli rijk is. Er zijn stalletjes gemaakt van albast, vervormde plastic flessen, dennenappels en ananassen, uitgesneden transparant papier, garenklosjes, lege wijnvaten, houten keukengerei, droge bladeren en minutieus gevormde kersttafereeltjes in een bamboe stok en in lege walnotendoppen. Alle stalletjes zijn uitgerust met kerstlampjes die al dan niet flikkeren en soms kerstdeuntjes laten horen. Je kunt het zo gek niet bedenken. Bij navraag bij de "koek-en-zopie" van het evenement blijkt dat het voor de bewoners een sport geworden is elk jaar weer iets nieuws te verzinnen en dus zal je er volgend jaar weer andere creaties aantreffen. Zo blijft deze ingezette traditie voor iedereen leuk, voor makers en bezoekers.
Met een ijshoorn vol slagroom en chocoladesnippers (warme chocolademelk was meer op zijn plaats geweest) keren wij enthousiast terug naar de auto en ik zin op een nieuw uit te vinden traditie voor Volterra....


© 2004 Inger Oosthoek

foto © 2004 Massimo Gentili


Volterrans dagboek