Volterrans dagboek


Licht

Het is half november en ‘s morgens vroeg ligt het Cecinadal in de mist. Het is vochtig buiten als de kinderen even voor achten de deur uit gaan en je hoort de stilte van een totaal verlaten campagna. De moestuinen langs het weggetje liggen er kaal en verwaarloosd bij en de eigenaren van de stukjes grond komen overdag alleen nog om een eenzame hond in een hok te voederen en het laatste kropje sla te plukken. Het enige dat hun moestuinen nog siert is een bladerloze kakiboom waarin de oranje vruchten hangen als de lampjes in een kerstboom. Ook de stemmen die de afgelopen weken te horen waren in de olijfgaarden onder het plukken van de groen-zwarte olijven voor de olie, zijn nu verdwenen. De olie zit inmiddels in de vaten en de campagna is nu echt verlaten.
’s Avonds is het rond half zes donker en volkomen stil. De nachten zijn meestal helder en daarom zie je de lichtjes van de dorpen en gehuchten rondom. In het zuidoosten ligt onderaan de heuvel het plaatsje Saline di Volterra en kijk je in diezelfde richting meer in de verte dan zie je de lichtjes van het bergdorp Pomarance.
In het westen ligt Montecatini Val di Cecina hoog op een heuvel, een klein Middeleeuwse “borgo” dat gebouwd is rond een hoge toren. Nog meer naar het westen fonkelen de lichtjes van Orciatico.
Kijk je naar het noorden dan zie in de verte een zee van kleine lichtjes en aan het feit dat die zich allen in horizontaal vlak bevinden, maak je op dat er daar geen heuvels meer zijn. Het zijn dan ook de lichtjes van Pontedera en Pisa, steden die zich op de vlakte en het niveau van de rivier de Arno bevinden.
Iets dichterbij zie je hier en daar verlichte heuveldorpjes zoals Lajatico en Villamagna.
Wil je een blik werpen op de noordoostkant van Volterra dan kan je het beste boven het Romeins theater gaan staan in het stadje, want vanaf Fraggina heb je daar geen zicht op. Het uitzicht is daar wijds en als het donker is zul je ontdekken dat er in die richting geen steden of dorpen liggen: de weinige lichtjes zijn van de boerenhuizen in de omliggende campagna.

Onlangs las ik in een verzameling legendes en anekdoten over Volterra een verhaal met de titel: de fakkels van de drie zusters. Het verhaal speelde zich vele eeuwen geleden af en vertelt dat de boeren, die tot ’s avonds laat op de akkers rond het stadje aan het werk waren, iedere avond wachtten op het licht van een brandende fakkel op de Monte Voltraio, een heuvel met opvallende vormen en afmetingen die vanaf de huidige weg tussen Volterra en Colle Val d’Elsa te zien is. Zeer zeker waren in die tijd de nachten helemaal duister en tekenden zich de dorpen zich niet af zoals dat nu het geval is.
Het licht van de fakkel, zo vertelt de legende, was voor de boeren op de velden een welkom tijdsignaal. Een paar minuten later, zo wisten zij, zouden zij een zelfde licht zien verschijnen op de Rocca Silana, een berg ten zuidwesten van de rivier de Cecina en nog een paar tellen later werd ook de fakkel op de Rocca di Pietra Cassa aangestoken, dat zich ten noorden van Volterra bevindt.
De boeren kenden het treurige verhaal van die drie fakkels, want het waren de lichtsignalen van drie wanhopige zusters die door de huwelijken die zij gesloten hadden met vooraanstaande Signori die rivalen van elkaar waren, elkaar nooit meer konden zien. Elke avond ontstaken de zusters hun fakkels bovenop de hoogste toren van hun kastelen om elkaar te begroeten en op die manier de wrok van hun mannen te overwinnen.
En terwijl de boeren op de oplichtende fakkels wachtten, schudden zij hun hoofden over de boosaardigheid die de zusters scheidde. Voor de boeren was dit echter het teken het werk neer te leggen en terug te keren naar de warme haard waar de familie op hen wachtte.

Vanmorgen liep ik via de Porta Fiorentina, - noordelijke stadspoort – Volterra binnen en werd halverwege de hoofdstraat, de Via Matteotti, verrast door snoeren die uit de lucht leken te komen vallen. Even later realiseerde ik me waar die toe dienden: de kerstverlichting! En inderdaad stond even verderop een vrachtwagen met kabels en waren mannen op ladders bezig snoeren aan de gevels te bevestigen. Blijkbaar heeft de loterij der winkeliers ook dit jaar weer genoeg geld ingezameld om de kerstverlichting in het historisch centrum mogelijk te maken. Over anderhalve maand is het Kerstmis en branden alle lichtjes.


© 2003 Inger Oosthoek

foto © 2003 Massimo Gentili


Volterrans dagboek